Ułatwienia dostępu

Skip to main content

Federacje, związki stowarzyszeń i partnerstwa w trzecim sektorze

23 maja, 2024

Organizacje pozarządowe mogą ze sobą współpracować w różnoraki sposób. Jednym z takich sposobów jest zrzeszanie i tworzenie federacji, związków stowarzyszeń lub koalicji czy sieci. Jakie korzyści może przynieść łączenie się i współpraca w ramach zrzeszeń, federacji czy koalicji?

Federacja a związek stowarzyszeń

Przepisy Ustawy „Prawo o stowarzyszeniach”, a dokładnie artykuł 22 ust. 1, zakłada możliwość tworzenia związków stowarzyszeń, inaczej federacji. Z tego wynika, że formalnie federacja jest związkiem stowarzyszeń. W odróżnieniu od powoływania stowarzyszenia czy innej formy organizacji pozarządowej, przy tworzeniu federacji udziału nie biorą osoby fizyczne, tylko prawne. Chcąc założyć federację, konieczny jest udział minimum trzech stowarzyszeń, a w zasadzie liderów tych podmiotów, którzy następnie zwołają zebranie założycielskie, wybiorą osoby mające zasiąść w zarządzie i sformułują statut federacji. Ostatnim krokiem w procesie tworzenia federacji jest złożenie wniosku o rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zarejestrowane federacje podlegają tym samym przepisom co stowarzyszenia, tj. Ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r.

Członkami federacji mogą być również fundacje, oczywiście tylko te fundacje, które posiadają odpowiedni zapis w swoim statucie mogą uczestniczyć w federacjach. Co jednak ważne, fundacje nie mogą bezpośrednio uczestniczyć w procesie tworzenia federacji, a raczej dołączać do niej już po jej formalnym utworzeniu. W ustawie zaznaczono, że osoby prawne, które chcą dołączyć do federacji w celach zarobkowych, mogą stać się jedynie członkami wspierającymi.

Jeśli chodzi natomiast o stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego, mogą one zrzeszać się w związki stowarzyszeń, jednakże takie zrzeszenia nie będą już stowarzyszeniami jednostek samorządu terytorialnego.

Związki stowarzyszeń mogą mieć różny charakter. Mogą to być zrzeszenia branżowe czyli skupiające organizacje działające w tym samym obszarze, np. organizacje socjalne, organizacje działające na rzecz osób niepełnosprawnych itd. Mogą być również związki terytorialne czyli takie które skupiają organizacje z określonego terenu np. gminy, województwa, kraju. 

Koalicje, porozumienia, sieci 

Nie ma jednej formy nieformalnego porozumienia NGO. Organizacje pozarządowe mogą również zrzeszać się w sposób nieformalny tworząc koalicję, porozumienia lub sieci organizacji pozarządowych. Takie nieformalne partnerstwa mogą być tworzone w celu rozwiązania określonych problemów, takich jak ubóstwo, zmiany klimatu lub prawa człowieka, lub w celu promowania szerszych celów, takich jak demokracja lub sprawiedliwość społeczna. Nieformalne porozumienia NGO mogą przynieść wiele korzyści organizacjom, które je tworzą, bo oprócz możliwości osiągania wspólnych celów, mogą zwiększyć efektywność, profesjonalizację, wiarygodność organizacji pozarządowych oraz budować relacje z innymi organizacjami. Należy jednak pamiętać, że nieformalne porozumienia nie są prawnie wiążące. Oznacza to, że strony nie mogą zmusić się nawzajem do dotrzymania zobowiązań podjętych w ramach porozumienia.Dlatego ważne jest, aby strony porozumienia budowały wzajemne zaufanie i były zaangażowane w współpracę.

Korzyści zrzeszania się organizacji pozarządowych

Istnieje wiele powodów, dla których organizacje decydują się na zrzeszanie i tworzenie federacji. związków stowarzyszeń lub koalicji, partnerstw. Oto niektóre z najważniejszych:

  • Wzmocnienie siły głosu: Poprzez połączenie sił, organizacje mogą mieć większy wpływ na kwestie, które ich dotyczą. Silniejszy, zjednoczony głos jest bardziej prawdopodobny, że zostanie wysłuchany przez decydentów i inne zainteresowane strony.
  • Wymiana zasobów i wiedzy: Organizacje mogą ułatwiać swoim członkom wymianę zasobów i wiedzy. Może to obejmować dzielenie się najlepszymi praktykami, szkolenia, materiały i inne formy wsparcia.
  • Współpraca przy projektach: Organizacje mogą współpracować przy projektach, które byłyby zbyt duże lub trudne dla pojedynczej organizacji. Współpraca ta może doprowadzić do bardziej innowacyjnych i skutecznych rozwiązań.
  • Reprezentacja na forum krajowym i międzynarodowym: Federacje i związki stowarzyszeń mogą reprezentować swoich członków na forum regionalnym, krajowym i międzynarodowym. Może to obejmować lobbowanie na rzecz zmian w polityce, udział w konferencjach i spotkaniach oraz budowanie relacji z innymi organizacjami.
  • Zwiększenie prestiżu i rozpoznawalności: Należenie do federacji, związku lub koalicji może zwiększyć prestiż i rozpoznawalność organizacji. Może to ułatwić rekrutację członków, pozyskiwanie funduszy i nawiązywanie partnerstw.

Oprócz tych ogólnych korzyści, istnieją również konkretne powody, dla których stowarzyszenia z określonego sektora mogą zdecydować się na zrzeszenie. Na przykład stowarzyszenia zawodowe mogą tworzyć federacje w celu promowania standardów zawodowych i rozwoju zawodowego swoich członków. Stowarzyszenia reprezentujące interesy konsumentów mogą tworzyć związki w celu lobbowania na rzecz przepisów chroniących konsumentów.

Dolnośląskie zrzeszenia organizacji pozarządowych

Tworzenie formalnych czy nieformalnych zrzeszeń NGO może być trudnym wyzwaniem, ale może to być również bardzo satysfakcjonujące doświadczenie. Zrzeszenia te mogą zdziałać wiele dobrego, łącząc siły i zasoby wielu organizacji pozarządowych. O tym, że warto łączyć się w federacje czy koalicje świadczą doświadczenia wielu istniejących związków, jednym z nich jest Dolnośląska Federacja Organizacji Pozarządowych oraz Dolnośląska Sieć Inkubatorów NGO.

Dolnośląska Federacja Organizacji Pozarządowych

Dolnośląska Federacja Organizacji Pozarządowych jest związkiem stowarzyszeń, od dwudziestu lat działającym na rzecz organizacji pozarządowych z Dolnego Śląska. Powołana została do życia w maju 2004 roku we Wrocławiu, a jej podstawowym zadaniem jest budowanie płaszczyzny współpracy, wymiany informacji i doświadczeń oraz inicjowanie wspólnych działań sektora pozarządowego na Dolnym Śląsku.

Federacja DFOP pełni rolę rzecznika interesów organizacji członkowskich, podejmując działania tam, gdzie pojedyncze organizacje są zbyt słabe, tam gdzie istnieje potrzeba silnego głosu do wyrażenia wspólnego stanowiska.

Obecnie DFOP zrzesza około 300 organizacji pozarządowych, na rzecz których świadczy wsparcie merytoryczne, organizuje szkolenia, doradztwo i wsparcie marketingowe. Prowadzi również działania rzecznicze i reprezentuje sektor w ważnych ciałach konsultacyjno-doradczych oraz wielu innych. Aktywnie uczestniczy w konsultacjach aktów prawnych, dokumentów programowych oraz zmieniających się ustaw istotnych dla organizacji pozarządowych.

Federacja przez cały okres swojego istnienia podejmowała i wciąż podejmuje się realizacji licznych projektów finansowanych, m.in. ze środków Unii Europejskiej, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego oraz Gminy Wrocław. Systematycznie prowadzi monitoring współpracy samorządów lokalnych z organizacjami pozarządowymi.

Dolnośląska Sieć Inkubatorów NGO

Dolnośląska Sieć Inkubatorów NGO jest nieformalnym i dobrowolnym porozumieniem o współpracy autonomicznych i równoprawnych organizacji pozarządowych z terenu dolnośląskiego, działających w sferze rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Sieć skupiająca 11 organizacji – inkubatorów. Celem działalności Sieci jest przede wszystkim zapewnienie dostępności do kompleksowych usług oraz wsparcia dla podmiotów III sektora z Dolnego Śląska. W organizacjach członkowskich są prowadzone są działania edukacyjne, animacyjne, promocyjne oraz integracyjne dla organizacji pozarządowych. 

Kadra Inkubatorów uczestniczy w działaniach podnoszących ich kwalifikacji, co pozwala na zachowanie wysokiej jakości oferowanych przez nie usług i przygotowanie kadry do aktualnych problemów, z jakimi borykają się przedstawiciele dolnośląskich NGO.

Sieć jest współtworzona przez 11 organizacji pozarządowych i dzięki temu może korzystać z doświadczeń organizacji członkowskich, a także wiedzy i doświadczeń specjalistów pracujących w poszczególnych organizacjach. Sieć ma możliwość łączenia swoich zasobów oraz możliwość kumulacji najważniejszej wiedzy i doświadczeń w obszarze spraw społecznych. Dzięki połączeniu swoich zasobów Sieć jest w stanie rozwiązywać konkretne problemy mieszkańców oraz NGO.

Podsumowanie

Ostatecznie decyzja o tym, czy utworzyć zrzeszenie stowarzyszeń, federację czy koalicję lub do nich przystąpić, zależy od konkretnych potrzeb i celów organizacji zaangażowanych w proces tworzenia lub rozwoju tych zrzeszeń. Ważne jest, aby dokładnie rozważyć różnice, korzyści i ograniczenia każdej z form współpracy przed podjęciem decyzji przystąpienia do nich. 

Chcesz przystąpić do federacji? A może chcesz stworzyć związek stowarzyszeń? Chcesz dowiedzieć się więcej? Wybierz najbliższy Lokalny Inkubator NGO, skontaktuj się i umów się na doradztwo już dziś!

Źródło: