Ułatwienia dostępu

Skip to main content

Konsekwencje braku dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami w organizacjach pozarządowych

04 kwietnia, 2024

Polskie przepisy opisujące dostępność dla osób ze szczególnymi potrzebami wskazują na podmioty publiczne, które są zobowiązane ją realizować. W wielu sytuacjach ta kwestia dotyczy także organizacji społecznych. Są NGO-sy, które powinny dostępność wprowadzać. 

Na początek zdefiniujmy katalog osób ze szczególnymi potrzebami. Do tej grupy należą osoby:

  • na wózkach inwalidzkich, poruszające się o kulach, o ograniczonej możliwości poruszania się,
  • niewidome i niedowidzące,
  • głuche i słabosłyszące,
  • głuchoniewidome,
  • z niepełnosprawnością intelektualną i doświadczające choroby psychicznej,
  • starsze i osłabione chorobami,
  • kobiety w ciąży, z małymi dziećmi, w tym z wózkami dziecięcymi,
  • mające trudności w komunikowaniu się z otoczeniem (także z rozumieniem języka pisanego albo mówionego),
  • o nietypowym wzroście (w tym również dzieci),
  • z ciężkim lub nieporęcznym bagażem, towarem. 

Przepisy zawarte w regulacji mają na celu stworzyć osobom ze szczególnymi potrzebami – warunki do bardziej samodzielnego oraz komfortowego korzystania z budynków, a także usług administracji publicznej i innych podmiotów publicznych.

Dla organizacji pozarządowych ważne znaczenie ma ustawa z 6 września 2021. Przepisy tej ustawy stanowią, że podmioty publiczne, które zlecają realizację zadań publicznych, muszą w umowie ze zleceniobiorcą określić warunki zapewniania dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami. Minimalne wymagania zapewnienia dostępności określone są w art. 6 tej ustawy. 

Dostępność architektoniczna

Zgodnie z art. 6 UZD, w zakresie dostępności architektonicznej minimalne wymagania to:

  • zapewnienie wolnych od barier poziomych i pionowych przestrzeni komunikacyjnych budynków;
  • instalacja urządzeń lub zastosowanie w budynku środków technicznych i rozwiązań architektonicznych, które umożliwiają dostęp do wszystkich pomieszczeń, z wyłączeniem pomieszczeń technicznych;
  • zapewnienie informacji na temat rozkładu pomieszczeń w budynku, co najmniej w sposób wizualny i dotykowy lub głosowy;
  • zapewnienie wstępu do budynku osobie korzystającej z psa asystującego;
  • zapewnienie osobom ze szczególnymi potrzebami możliwości ewakuacji lub ich uratowania w inny sposób.

Dostępność informacyjno-komunikacyjna 

Polega ona przede wszystkim na zapewnieniu odpowiedniej obsługi i usług w taki sposób, by osoba, która korzysta z oferty organizacji, mogła załatwić swoją sprawę samodzielnie i na równi z innymi.

To także, jak sama nazwa wskazuje, zapewnienie odpowiedniej dostępności informacji oraz komunikacji. Zgodnie z zasadami projektowania uniwersalnego należy zawsze przewidzieć co najmniej dwa kanały komunikacji, a im więcej, tym lepiej.

Miejsca, w których szczególnie należy zadbać o zapewnienie dostępności informacyjno-komunikacyjnej to:

  • strona internetowa – to tutaj odbiorca działania szuka informacji kontaktowych oraz informacji o tym, jak może załatwić swoją sprawę, na przykład jak skorzystać z poradnictwa, albo jaką ofertę ma organizacja. To przez stronę internetową wypełni formularz, skorzysta z czatu albo nawiąże połączenie z tłumaczem migowym;
  • punkt obsługi, recepcja, punkt informacyjny – tutaj odbiorca zadania uzyskuje istotne informacje, może spytać o to, jak załatwić sprawę;
  • pomieszczenie, w którym zapewniona będzie komfortowa obsługa – najczęściej to wyciszony, dobrze oświetlony pokój, w którym nikt się nie kręci i w którym można porozmawiać i załatwić sprawę w relacji jeden do jednego.

Dostępność cyfrowa

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, nakłada na podmioty publiczne obowiązek uwzględniania dostępności w przypadku gdy zawierają one umowę na realizację zadań lub zamówień publicznych.

Zapewnianie dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami to zestaw obowiązków, które dotyczą również organizacji pozarządowych. NGO-sy wciąż jednak mają trudności w zorientowaniu się, kiedy i w jakim stopniu muszą stosować przepisy.

Regulacje prawne

Część organizacji jest wprost zobligowana ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (UDC) do zapewnienia dostępności cyfrowej w całej swojej działalności. Są to organizacje realizujące zadania w zakresie:

  • ochrony i promocji zdrowia, w tym działalności leczniczej w rozumieniu Ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej,
  • działalności na rzecz osób z niepełnosprawnościami,
  • działalności na rzecz osób w wieku emerytalnym.

Często pojawia się pytanie, w jakich sytuacjach procedura skargowa opisana w rozdziale 4 ustawy może być wszczęta wobec organizacji pozarządowych (a w konsekwencji, czy organizacja pozarządowa może być podmiotem skargi, postępowania przymuszającego i grzywny)?

Procedura skargowa może być wszczęta wobec organizacji pozarządowej, tylko jeśli w rozumieniu ustawy jest ona podmiotem publicznym, ponieważ organizacje pozarządowe muszą sporządzać raport o stanie zapewniania dostępności tylko, kiedy w rozumieniu ustawy są uznawane za podmiot publiczny.

Organizacja pozarządowa może być uznana za podmiot publiczny, jeżeli została założona i/lub jest utrzymywana na stałe przez podmiot/podmioty publiczne. Zgodnie z ustawą o zapewnianiu dostępności nie będzie uznawana za podmiot publiczny organizacja pozarządowa, która jedynie pozyskuje środki publiczne na konkretne cele, projekty.

Konsekwencje

Brak stosowania zasad dostępności przez NGO może wiązać się z sankcjami finansowymi. Mechanizm skargowy nie służy zaskarżeniu każdego możliwego braku dostępności, a jedynie tego — za który odpowiada podmiot publiczny. Konsekwencją niewywiązania się NGO z zapisów umowy w zakresie zapewniania dostępności, może być jej rozwiązanie umowy ze skutkiem natychmiastowym. Będzie się to wiązało z koniecznością zwrotu przez organizację części dotacji oraz ewentualnym poniesieniem kary umownej. Tego typu decyzje powinny wynikać wprost z zapisów umowy.

Należy pamiętać, że nawet organizacje pozarządowe, które nie mają ustawowego obowiązku stosowania dostępności, powinny o nią dbać i realizować „dobre praktyki”.

Jakie obowiązki w zakresie zapewniania dostępności ma organizacja, która realizuje zadanie publiczne? Jak wdrażać dostępność przy realizacji zadań publicznych? Chcesz dowiedzieć się więcej? Wybierz najbliższy Lokalny Inkubator NGO, skontaktuj się i umów się na doradztwo już dziś!

Źródło: