Ułatwienia dostępu

Skip to main content

Co się komu opłaca – współpracować czy rywalizować?

24 kwietnia, 2024

Jakie są motywy podejmowania współpracy przez organizacje pozarządowe? Jakie korzyści i ograniczenia wynikają ze współpracy trzeciego sektora z otoczeniem? Kto korzysta na efektywnej współpracy?

Współpraca z samorządem terytorialnym

O współpracy NGO (organizacji pozarządowych) z JST (jednostek samorządu terytorialnego) jest już napisane w preambule do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie znajduje się sformułowanie o współdziałaniu władz i dialogu społecznym zgodnie z zasadą pomocniczości umacniającą uprawnienia obywateli i ich wspólnot. Zatem organizacje pozarządowe od zawsze współpracują z instytucjami samorządowymi różnych szczebli tj. wojewódzkimi, powiatowymi oraz gminnymi. Współpraca organizacji pozarządowych z samorządem może mieć różną postać i charakter. Formy tej współpracy są określone m.in. w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, gdzie w artykule 5. wymienione zostało:

  1. Wzajemne informowanie się o planowanych kierunkach działalności przez organy administracji publicznej i organizacje.
  2. Konsultowanie z organizacjami pozarządowymi projektów aktów normatywnych w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji.
  3. Konsultowanie projektów aktów normatywnych dotyczących sfery pożytku publicznego z radami pożytku publicznego.
  4. Tworzenie wspólnych zespołów doradczych i inicjatywnych, składających się z przedstawicieli sektora pozarządowego i administracji publicznej. 

Należy także pamiętać, że organizacje pozarządowe oraz samorządy najczęściej mają wspólny cel, jakim jest zaspokajanie potrzeb mieszkańców lub rozwiązywanie problemów społeczności lokalnej. W realizacji tych zadań mogą się uzupełniać i wspierać. 

Program współpracy samorządu z NGO

Podstawowym dokumentem, który wytycza i opisuje zasady współpracy pomiędzy władzami samorządowymi a organizacjami pozarządowymi, jest roczny program współpracy z organizacjami pozarządowymi. Zgodnie z przepisami Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, uchwalenie takiego programu jest obowiązkiem każdej jednostki samorządu terytorialnego. Program powinien być tworzony wspólnie przez pracowników urzędu oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych. Dzięki takiej współpracy program wzbogacony jest o nowe możliwości podejmowania wspólnych działań.

Współpraca NGO z JST a badania

Z Raportu „Kondycja organizacji pozarządowych Trendy 2002-2022” wynika, że współpraca z samorządem, to najczęściej współpraca finansowa oraz współpraca polegająca na wymianie informacji. Rzadko natomiast podejmowana jest współpraca na zasadzie partnerstwa, taka jak wspólne projekty, udział w konsultacjach, w pracach komisji czy grupach roboczych.

Jeśli chodzi o kontakty z rządem i instytucjami centralnymi, to od 2015 roku bardzo się one nasiliły i są obecnie utrzymywane przez większy odsetek organizacji niż w 2002 r. 

Współpraca organizacji pozarządowych z biznesem

Współpraca organizacji pozarządowych z podmiotami biznesowymi przynosi wiele korzyści. Współpraca najczęściej opiera się na dwóch modelach. Pierwszy, to kiedy organizacja pozarządowa zwraca się z prośbą o środki finansowe lub rzeczowe (sprzęt, ubrania, jedzenie – w zależności od profilu firmy i odbiorców ich usług).

Drugi model polega na tym, że to firmy ogłaszają konkursy grantowe. Korzyścią dla organizacji pozarządowej jest możliwość pozyskania środków z dodatkowego sektora, bez ingerencji urzędników, z prostym wnioskiem do wypełnienia i prostym sposobem rozliczania. Jest to dodatkowa możliwość pozyskiwania funduszy.

Główne korzyści dla biznesu ze współpracy z organizacjami pozarządowymi

Marcin Teodorczyk w swoim tekście na temat współpracy organizacji pozarządowych z otoczeniem, przedstawia przede wszystkim korzyści, jakie może czerpać biznes ze współpracy z trzecim sektorem. Wymienia m.in. takie korzyści jak:

  • Możliwość odliczenia przekazanej darowizny na cele społeczne od podstawy opodatkowania – ustawodawca w ten sposób chce zachęcać do dobroczynności. Reguluje to ustawa o podatku od osób prawnych.
  • Dbanie o pozytywny wizerunek firmy i elementy strategii PR, które mogą również wpłynąć na postrzeganie aktualnych i potencjalnych inwestorów.
  • Zaangażowanie w sprawy społeczności lokalnej jest lepiej odbierane przez obywateli i urzędników, może stanowić kartę przetargową w negocjacjach, gdy zdobywa się prestiż i szacunek otoczenia.
  • To klienci dokonują wyboru jako konsumenci, a społeczne zaangażowanie firmy wzmacnia przywiązanie klientów.
  • Pozytywne działania na zewnątrz firmy mogą zostać przetransponowane do wewnątrz – zwiększy się wówczas kultura pracy oraz przestrzeganie praw pracowniczych.
  • Zaangażowanie społeczne firmy wpływa na zadowolenie pracowników, którzy mogą bezpośrednio włączać się w zadania jako wolontariusze po godzinach pracy. Dzięki temu wzmacnia się identyfikacja z firmą.

Jak organizacja może wesprzeć biznes?

Po pierwsze, organizacje pozarządowe najlepiej znają środowisko i potrzeby społeczne. Po drugie, organizacje dysponują wiedzą i mają doświadczenie w pracy na rzecz społeczności lokalnej. Oprócz tego dysponują wykwalifikowaną kadrą i wolontariuszami. Wiele z organizacji pozarządowych jest rozpoznawalnych, medialnych, cieszy się uznaniem – to także nie pozostaje bez znaczenia dla przedsiębiorstwa.

Główne korzyści dla organizacji ze współpracy z biznesem 

Biznes może wesprzeć organizację w realizacji jej misji oraz zwiększyć obszar lub efektywności jej działań. Poza tym może pomóc w profesjonalizacji działalności organizacji poprzez umożliwienie dostępu do zasobów biznesu tj. finansowych, rzeczowych, ludzkich oraz do wiedzy i kompetencji. Dzięki współpracy z biznesem organizacja może zwiększyć stabilność finansową swojej działalności poprzez dywersyfikację źródeł finansowania.

Warto też zwrócić uwagę na to, że obecnie w korporacjach są tworzone specjalne oddziały zajmujące się kwestiami społecznymi i realizowaniem społecznej odpowiedzialności biznesu tzw. CSR (ang. Corporate Social Responsibility). To może ułatwić współpracę między organizacjami a biznesem.

Współpraca z innymi podmiotami trzeciego sektora 

Ze współpracy wewnątrzsektorowej skorzystać może także cały trzeci sektor. Korzyści te przyczyniają się do skuteczniejszego uczestnictwa organizacji pozarządowych w tworzeniu i realizacji polityk publicznych czy do zwiększenia zauważalności działań podejmowanych w ramach sektora. Współpraca wewnątrzsektorowa może przybierać różne formy np.:

  • sieci będącej nieformalną strukturą, w ramach której dochodzi do przepływu informacji oraz wiedzy pomiędzy członkami lub wolontariuszami organizacji pozarządowych. 
  • fora, których celem jest przekazanie informacji bądź wypracowanie wspólnego stanowiska organizacji pozarządowych na dany temat.
  • koalicji mającej formalną strukturę, w ramach której organizacje pozarządowe, decydujące się na stałą współpracę dążącą do realizacji wspólnych celów, np. poprzez realizację projektów.
  • federacji będącej najściślejszą formą współpracy organizacji pozarządowych, która polega zwykle na powstaniu nowego stowarzyszenia, w ramach którego ustalane są wspólne cele oraz tworzona jest oddzielna struktura.

Organizacje pozarządowe współpracują ze sobą także w ramach realizowanych projektów. Współpraca wewnątrzsektorowa może być łatwiejsza do realizacji, jeśli występuje nagły powód do jej zawiązania. Wiele organizacji pozarządowych podpisuje umowę partnerską, by wspólnie oficjalnie działać na rzecz społeczności lokalnej.

Często organizacje pozarządowe konkurują ze sobą o dotacje, ale są sytuacje, w których wymiana doświadczeń jest bardziej opłacalna (na przykład gdy jedna organizacja ma zasoby kadrowe, a druga doświadczenie).

Współpraca z mediami

Korzyści ze współpracy z mediami są obopólne. Skupimy się jednak co zyskują NGO-sy na współpracy z mediami.

Dzięki mediom można nagłośnić ważne problemy społeczne (konkretnej grupy, społeczności, miejsca) poinformować o nich czytelników, widzów, słuchaczy, odbiorców danego tytułu.

Dzięki mediom można zdobyć poparcie dla inicjatyw realizowanych przez organizację, zachęcić do włączenia się w działania, dać konkretne wskazówki, co ludzie mają zrobić, żeby wesprzeć akcję czy przedsięwzięcie. Takim przykładem jest budżet obywatelski w którym, aby projekt zwyciężył musi być poparty jak największa liczbą głosów. Dzięki mediom pomysłodawcy mogą dotrzeć do mieszkańców lokalnej społeczności ze swoim projektem.

Organizacje społeczne dzięki mediom mogą dotrzeć do docelowych grup działania. 

Media są doskonałym kanałem aby, edukować w sprawie, którą się zajmują dane organizacje: pokazywać ludziom rozwiązania, czy zachęcać do prowadzenia lub zaprzestania konkretnych działań.

Dzięki współpracy medialnej, organizacje budują swoją rozpoznawalność i zwiększają zaufanie, wzmacniają markę ekspercką, a to z kolei przekłada się na większe możliwości współpracy z potencjalnymi partnerami, sponsorami, wolontariuszami, darczyńcami.

A jak to wygląda w badaniach?

Dane na temat kontaktów organizacji pozarządowych z innymi podmiotami zostały przedstawione w raporcie „Kondycja organizacji pozarządowych Trendy 2002-2022”.

W ciągu dwudziestu lat, jeśli chodzi o podejmowanie współpracy, za wiele się nie zmieniło. Najważniejszymi partnerami organizacji pozarządowych jest samorząd i społeczność, w której stowarzyszenia i fundacje prowadzą działania. Z badania wynika że aż 80% organizacji utrzymuje z nimi kontakt.

Dalej z Raportu wynika, że w 2012 roku do grona najbliższych partnerów dołączyły inne organizacje pozarządowe, z którymi obecnie stowarzyszenia i fundacje utrzymują największy kontakt.

W 2021 roku do grona partnerów dołączyli też partnerzy biznesowi, a także ogólnopolskie media. 

Konkludując można stwierdzić, że organizacje pozarządowe, aby realizować swoje cele i misję muszą mieć przede wszystkim środki finansowe i dobre kontakty gwarantujące wsparcie w środowisku lokalnym, w którym działają. Na efektywnej współpracy korzysta cała społeczność lokalna. 

W jakim zakresie organizacje pozarządowe mogą współpracować z otoczeniem? Jak się do tego przygotować? Jakie są korzyści współpracy organizacji pozarządowych z otoczeniem? Chcesz dowiedzieć się więcej? Wybierz najbliższy Lokalny Inkubator NGO, skontaktuj się i umów się na doradztwo już dziś!

Źródło: